PreFka - cztery oddzielne wystawy

Dyrektor galerii Sztuki Wozownia, Jacek Świderski

Jesień to czas niezwykłych doznań wizualnych. Kolory liści, przeplatają się z bielą mgieł i nostalgią. W większych europejskich miast jest to również czas, w którym rozpoczynają się festiwale, biennale i miesiące fotograficzne. Jesień to czas dla fotografów.

Przegląd fotograficzny, który będzie nosił tytuł PreFka to cztery oddzielne wystawy w czterech salach galerii. Jedna z przestrzeni zawsze będzie odnosić się do historii fotografii. W tym roku zaprezentujemy wystawę przygotowaną przez naszego partnera – Muzeum Fotografii w Krakowie, pod kuratelą Marty Miskowiec. Fotoreporterzy PRL to prezentacja kadrów uznanych mistrzów polskiego reportażu, pokazująca życie, obyczaje i paradoksy minionej epoki, a przy tym wysublimowany smak czaro-białych odbitek.

Viktor Kopasza jest jednym z artystów o szczególnym rodzaju niepokorności zaszytym w sercu. Dzięki jego niezwykłej chęci odkrywania i eksperymentowania możemy zaproponować naszym gościom jego autorskie dzienniki fotograficzne. Wystawa pt. Double tracks została przygotowana specjalnie na tą okazję i będzie to już ósmy diariusz jego autorstwa. Prezentacja opowiadać będzie o pułapkach w postrzeganiu rzeczywistości zawartych w utrwalonym obrazie. Kopasz filozofuje, eksperymentuje z różnymi technikami tworząc nowe przestrzenie dla medium pierwszego – fotografii.

Podczas PreFki zaprezentowana zostanie również twórczość dwóch niezwykłych artystek: Karoliny Tutaj oraz Alicji Kochanowicz. Pierwsza z autorek zaproponowała gościom Wozowni wystawę pt. Przetrwanie wydarzenia towarzyskiego. Strategie, która stanowi swoistą instrukcję obsługi świata dla introwertyków. Alicja Kochanowicz swoją wystawą pt. Gorączka, opowie o konsekwencjach zmian klimatycznych na naszej planecie. Autorka zwraca uwagę na fakt, że człowiek jest największym zagrożeniem dla Ziemii, a jednocześnie dla samego siebie. Kochanowicz w swojej twórczości posługuje się konkretnymi danymi, nie budzącymi wątpliwości co do kondycji błękitnego globu. Mamy nadzieję, że jej sztuka pomoże nam wszystkim w zrozumieniu relacji: człowiek - natura.

Karolina Tutaj PRZETRWANIE WYDARZENIA TOWARZYSKIEGO. STRATEGIE

„Myśląc o wyjściu z domu zalewa cię pot? Nie wiesz co ze sobą zrobić podczas imprez? Każda rozmowa wydaje się być męką? Najchętniej uciekłbyś lub schował się głęboko w szafie? Już nie będziesz musiał się tak czuć. Dzięki tym 7 krokom dowiesz się jak odnaleźć się w towarzystwie i nie dostać przy tym wrzodów żołądka.” - Pisze Karolina Tutaj we wstępie do katalogu towarzyszącego wystawie.

Dzięki swoim fotografiom, opatrzonym przewrotnym komentarzem, artystka tworzy coś na kształt poradnika dla introwertyka. Czyni to w szalenie zabawny sposób. Karolina Tutaj proponuje osobom skrępowanym przez sytuacje towarzyskie różnego rodzaju kamuflaże, które przy odrobinie kreatywności można wykonać z przedmiotów codziennego użytku: ręcznika, worka na śmieci czy też abażura.

W sytuacjach społecznych, w zatłoczonych pomieszczeniach i pośród tłumu (rozumianego niekiedy jako więcej niż dwie osoby), wielu z nas wychodzi codziennie ze strefy komfortu i przekracza z nieprzyjemnością własne granice. A przecież zawsze możemy wykonać krok w tył. Nie musimy za wszelką cenę zaspokajać potrzeb otoczenia. Wystarczy zadbać o siebie, poznając wraz z artystką strategie skutecznego maskowania.

Karolina Tutaj — Artystka wizualna, absolwentka krakowskiej ASP na Wydziale Grafiki (2024). Obroniła dyplom z wyróżnieniem w Pracowni Projektowania Książki. Pasjonuje się fotografią oraz książką artystyczną. Inspiruje ją natura, życie codzienne oraz absurd. Jej prace były wystawiane w kraju i za granicą w Wenecji Budapeszcie i Barcelonie.

Kuratorzy: Jacek Świderski, Dominika Krawańska

Gorączka / Fever Alicja Kochanowicz

Tytułowa Gorączka jest odniesieniem do ekspansji jemioły jako jednego z symptomów choroby dotykającej naszą planetę. Mówiąc o inspiracjach tematem, Alicja Kochanowicz zaznacza, że była to swego rodzaju niemożność pozbycia się pewnej myśli i odczucia. „Temat ten niepokoił, a zarazem przyciągał mnie na tyle mocno, że nie mogłam oderwać się od obserwacji i dokumentacji fotograficznej tego zjawiska”- opisuje artystka.

Jak podają najnowsze źródła w Europie wzrost średniej temperatury i idące za tym ocieplenie klimatu jest dwukrotnie szybsze niż na innych obszarach globu. Na terenie Polski permanentna susza występującą od 2015 roku, a jednym z najbardziej dotkniętych tym zjawiskiem jest obszar województwa kujawsko – pomorskiego.

Sytuacja związana z niedoborem wody jest jednak bardziej skomplikowana i nie jest wyłącznie efektem destabilizacji klimatu. Prowadzona przez dziesiątki lat aż do teraz niezrównoważona gospodarka wodna, oparta między innymi na osuszaniu mokradeł czy regulowaniu rzek jest drugim ważnym powodem zachwiania równowagi wodnej kraju. W wyniku tych działań w Polsce straciliśmy co najmniej 85% terenów bagiennych, które zapobiegają suszom retencjonując, oraz oczyszczając wodę w środowisku. Jest to szczególnie istotna informacja w kontekście raportu GUS, według którego nasz kraj znalazł się na czwartym od końca miejscu w Unii Europejskiej pod względem ilości słodkiej wody przypadającej na jednego mieszkańca.

W krótkowzroczności gatunku ludzkiego osadzonego w kapitalizmie, będącej de facto powolną autodestrukcją polegającą na drenowaniu swojego środowiska życia, Alicja Kochanowicz dostrzega analogię do sposobu bytowania gatunku jemioły. Ten roślinny drapieżnik zmuszając drzewo do wytężonego wysiłku na jego rzecz, w ostateczności doprowadza swojego żywiciela do śmierci. Analogicznie, w sposób przewrotny ludzkość pracując w imię idei nieograniczonego rozwoju, działa na swoją niekorzyść, nie tylko w obrębie środowiska. Tempo pracy jednostki dyktowane rytmem szybkiego wzrostu w systemie kapitalistycznym, drenuje również jej organizm, narażony na chroniczne zmęczenie, stres i w konsekwencji na choroby cywilizacyjne. Osłabienie układu immunologicznego, a także utrudnione warunki środowiskowe zapowiadają w przyszłości, że to egzystencja człowieka będzie zagrożona. Ziemia przetrwa.

Czy auto /destrukcja wpisana jest w życie człowieka? Czy możemy zrównoważyć chorobotwórcze działania naszego gatunku? Jakie będą konsekwencje zmian w przyrodzie, które z nich możemy obserwować już teraz, i jak procesy te wypływają na nasze życie? Czy możemy coś jeszcze zrobić by ochronić echa środowisk pierwotnych, występujących w naszym mieście?

Wystawa Gorączka / Fever ma być przyczynkiem do dyskusji na temat narastającego problemu suszy oraz łagodzenia skutków zmian klimatu, ale również źródłem refleksji nad wciąż promowanym i dominującym, pospiesznym i zautomatyzowanym stylem życia opartym na konsumpcji. W realizowanym projekcie artystka porusza również zagadnienia związane z kondycją psychiczną człowieka, przeplata wątki stresu, budowania odporności oraz tworzenia wspólnot jako sposobu prze / trwania gatunku ludzkiego.

Główną osią wystawy Alicji Kochanowicz jest motyw jemioły z jej nieoczywistą i niejednoznaczną, półpasożytniczą bytnością, którą artystka dokumentuje swoim obiektywem. Na ekspozycji w Wozowni, oprócz wspomnianych fotografii, znajdą się również obiekty oraz materiały multimedialne – nagrania dźwiękowe i wideo, a także przygotowany przez artystkę i rozpylony w przestrzeni zapach. Wszystkie zmysły więc, zostaną poruszone delikatnie, po to by odebrać i „usieciowić” w nas zaznaczone przeze Alicję wątki, budując uniwersalną i wrażliwą na niuanse metaforę funkcjonowania współczesnego człowieka wobec Natury.

Alicja Kochanowicz - artystka audiowizualna. Absolwentka Fotografii na UAP (2015) oraz intermediów i multimediów na Wydziale Sztuk Pięknych UMK w Toruniu (2018). Aktualnie rozpoczyna badania w szkole doktorskiej Academia Artium Humaniorum na rodzimej uczelni, łącząc potencjał praktyk postartystycznych z budowaniem odporności na katastrofę klimatyczną, szczególny nacisk kładąc na lokalną problematykę mokradeł. W swoich działaniach wykorzystuje między innymi fotografię, wideo, performance i dźwięk, koncentrując się na człowieku i jego relacjach z otoczeniem. Współpracuje z inicjatywami artystycznymi, kulturalnymi i edukacyjnymi. Stypendystka Miasta Torunia w dziedzinie kultury. Współtworzy galerię Szatnia w Toruniu.

kuratorka: Joanna Gwiazda

Viktor Kopasz Double Tracks

Trzon wystawy Kopasza „Double Tracks” stanowią pary fotografii, między którymi artysta wskazuje pewne korelacje. Te współzależności mogą powstać między parami zdjęć o tej samej tematyce lub jako analogia między pozornie różnymi obrazami fotograficznymi. Poszczególne pary uwidaczniają upływ czasu i ruch w przestrzeni, jedna fotografia dodaje natomiast wymiar podobieństwa lub pokrewieństwa do drugiej. Ten system relacji jest tworzony przede wszystkim przez technikę fotograficzną i jej procedury, tak jakby fotografia mogła pokazać, że między dwiema takimi laboratoryjnie odizolowanymi jednostkami powstaje plątanina problemów, które komplikują postrzeganie rzeczywistości. Kiedy Kopasz angażuje oprogramowanie graficzne i sztuczną inteligencję, całkowicie przekracza granicę zapisu fotograficznego.

Chociaż podstawowy układ Podwójnych ścieżek jest niezwykle prosty, ogólny efekt jest kontemplacją trudności w uchwyceniu rzeczywistości poprzez jej wizualne reprezentacje. Viktor Kopasz od dawna zajmuje się możliwościami i ograniczeniami fotografii, nawet w sytuacjach, w których stosuje medium fotograficzne jako wyłączny sposób reprezentacji. Do Podwójnych ścieżek wprowadza natomiast inne media i technologie wizualne, aby podkreślić niektóre aspekty płynnej natury rzeczywistości. W rzeczywistości niektóre podobieństwa mogą być oparte na oszustwie lub wymyślone.
A zatem: czy istnieją jaskinie? Nie tylko autor tego tekstu może zaoferować wyciągnięcie garści mądrości ze słynnej platońskiej metafory, która tak silnie pobudziła europejską myśl humanistyczną. W fotograficznym asamblażu artysty jaskinie są jednak jednocześnie zastygłymi reliktami płynnej magmy. Przypominają fotografię, która przecież także unieruchamia obraz. Jednocześnie manifestują wszechobecną dla Kopasza znaczeniową wielowarstwowość, do której zawsze dąży. Jego praca z fotografią pod wieloma względami wykracza poza sam akt fotografowania. Nigdy niepogodzony z ograniczeniami fotografii, która nie pozwala wyczerpać wszystkich możliwych treści, artysta jest zafascynowany jednocześnie głębią możliwą do osiągnięcia za pomocą tego medium. Te głębie okazują się zawrotnie nieskończone i nieoczekiwanie ujawniają jeszcze więcej szczelin, przejść i korytarzy.

Twórczość czeskiego artysty wizualnego Viktora Kopasza (*1973) to rozległy, otwarty system semantycznych operacji obrazami fotograficznymi. Tka sieci znaczeń za pomocą różnych kombinacji fotografii, kolaży, elementów rysunkowych, napisów, modyfikacji obrazu w oprogramowaniu graficznym, a od niedawna przy wykorzystaniu sztucznej inteligencji. Asamblaże Kopasza prezentowane w galeriach charakteryzuje niepowtarzalność. Artysta wykorzystuje tkankę przestrzeni ekspozycyjnych tymczasowo, zawsze więc utrwala ich obraz w książkach artystycznych.

Swoje pierwsze książki artystyczne stworzył jako nastolatek pod koniec lat 80-tych. Urok tych młodzieńczych debiutów polegał zarówno na ich surowym wykonaniu, jak i na obserwowalnym procesie szybkiego odkrywania praktyk artystycznych i rozwiązań estetycznych. Od tego czasu Viktor Kopasz przeszedł długą drogę. Krótko przed podziałem Czechosłowacji przeprowadził się z południowej Słowacji do Pragi, gdzie w latach 1992-1997 studiował fotografię na Akademii Filmowej i Telewizyjnej (FAMU). Należy do silnego pokolenia czeskich fotografów (reprezentowanego również przez Hynka Alta, Aleksandrę Vajd, Jiříego Thýna, Radka Brousila itp.), którzy w pierwszej dekadzie obecnego stulecia zastosowali konceptualne aspekty fotografii, aby lepiej zrozumieć, w jaki sposób medium to przekazuje odbiorcy treść. W ten sposób zrobili pierwszy krok w kierunku uchwycenia tak zwanej sytuacji „postfotograficznej". Dla Kopasza koncepcja ta oznacza traktowanie swoich fotografii jako pewnego rodzaju archiwum, w którym nie tylko gromadzi materiał wizualny do dalszej kombinatoryki znaczeń, ale dla którego również tworzone są bezpośrednio fotografie i ich późniejsze pochodne.

Już jako student Kopasz występował w kilku ważnych czeskich przestrzeniach offowych. Wśród renomowanych czeskiech i słowackich instytucji, w których artysta wystawiał swoje prace, znajdują się między innymi Galeria Václava Špáli w Pradze, Galeria Fotograf w Pradze, Josef Sudek Studio w Pradze, Dom Sztuki w Czeskich Budziejowicach czy Photoport w Bratysławie. Jego pierwsza wystawa w praskiej galerii hunt kastner w 2008 roku była punktem zwrotnym, który doprowadził do stałej współpracy i reprezentacji. W Polsce Viktor Kopasz zaprezentował się po raz pierwszy w 2009 roku na wystawie zbiorowej „Aktualizacja.CZ" podczas Miesiąca Fotografii w Krakowie. Dokładnie dziesięć lat później powrócił do Krakowa jako gość Paperlust Photobook Fest. Wystawa Double Tracks w Toruniu jest jego pierwszą wystawą indywidualną w Polsce.

Kurator: Jacek Świderski