Sprawdzanie
Szeroki Kadr
Poradnik: Sposoby fotografowania | 31.07.2008 | Zaawansowani | Powiększ tekst:

Czerń i biel kontra kolor

Łukasz Kacperczyk

Dowiedz się, jakie zdjęcia najlepiej robić w kolorze, a jakie w czerni i bieli
Dodaj do schowka Komentarze: 8

Wstęp

Przez długie lata słowo „fotografia” oznaczało wyłącznie czarno-białe obrazy. Potem pojawił się kolor, który zawładnął wyobraźnią mas. Od tego czasu fotografia czarno-biała jest przez niektórych uznawana za bardziej artystyczną, może dlatego, że rezygnacja z kolorów wymaga pewnego pomysłu. Jednak monochromatyczność to po prostu jeden ze środków wyrazu, który pozwala osiągnąć efekty niedostępne, kiedy korzystamy z całego spektrum barw tęczy. Niektóre zdjęcia po prostu muszą być czarno-białe. Fotografując aparatem cyfrowym, chcąc nie chcąc, fotografujemy w kolorze. Mimo to najlepiej wiedzieć jeszcze przed wykonaniem zdjęcia, czy ostatecznie ma być ono czarno-białe czy kolorowe. W zależności od tej decyzji będziemy inaczej kadrowali, zwracali uwagę na inne aspekty uwiecznianej sytuacji. Oczywiście, zdarzają się przyjemne niespodzianki, kiedy zdjęcie kolorowe okazuje się idealnym do czarno-białego „wywołania”, ale lepiej na to nie liczyć i zdać się na własne doświadczenie i dobre oko.

Zdjęcia czarno-białe dają użytkownikowi do ręki pełną paletę narzędzi graficznych. Umożliwia skupienie się na kontraście, fakturze i konturze.

Kolor kontra luminacja

Najważniejszą do zrozumienia jest z pozoru oczywista prawda: dlaczego niektóre zdjęcia lepiej zagrają w kolorze, a inne w czerni i bieli. Otóż kolorowe fotografie opierają się na... kolorze, a czarno- białe na luminancji (czyli jasności). Wyobraźmy sobie misę pełną owoców. Jesteśmy w stanie rozpoznać je po kształcie, ale na zdjęciu kolorowym cytryna będzie żółta, pomarańcza pomarańczowa, a jabłko czerwone. Tymczasem na zdjęciu czarno-białym wszystko będzie szare, możliwe nawet, że będzie to szarość o tej samej jasności. Nie o to nam chyba chodziło. (Jednak da się temu zaradzić – patrz ramka).

Fotografując w czerni i bieli, należy skupić się na zróżnicowaniu jasności, nie dajmy się zwieść feerii barw. Dzięki pozbawieniu zdjęcia kolorów łatwiej skupić się na konturach, strukturze i fa- kturze – zwrócić uwagę widza na te aspekty obrazu, które umknęłyby w tęczowej palecie barw. Zawężenie tonalności obrazu do skali szarości oddala go od rzeczywistości i przesuwa w stronę interpretacji, choćby emocjonalnej.

Kontur, struktura i faktura

Zdjęcia czarno-białe odwołują się do graficznych korzeni foto- grafii. Tak jak drzeworyt czy linoryt opierają się na kształcie i as- pektach związanych z fizycznością przedmiotu. Dzięki odjęciu kolorów łatwiej zwrócić uwagę na fakturę, która na zdjęciu kolo- rowym może pozostać niezauważona, zdominowana żywą barwą.

Czarno-biały obraz sprawia wrażenie, jakbyśmy mogli dotknąć pokazywaną powierzchnię – szorstki pień drzewa, karbowaną rękojeść noża, nierówną ścianę. Po eliminacji kolorów zwyczajne zdawałoby się sytuacje ujawniają swój ukryty potencjał. Zaczynamy zauważać podobieństwo kształtów poszczególnych składowych obrazu i zależności między nimi. Łatwiej zidentyfikować linie prowadzące i inne zabiegi kompozycyjne. Łatwiej też wprowadzić na zdjęciu porządek – zwłaszcza w sy- tuacji, w której nie mamy wpływu na kolor poszczególnych elementów fotografii (czyli praktycznie rzecz biorąc wszędzie poza studiem).

Dzięki eliminacji barw, na zdjęciu czarno-białym łatwiej podkreślić fakturę powierzchni, ktora nagle nabiera pierwszoplanowego znaczenia.

Ogromną rolę odgrywa też światłocień, czyli – jak sama nazwa wskazuje – gra światła z cieniem. Dlatego w fotografii czarno-białej duże znaczenie ma oświetlenie. W znacznie większym stopniu niż w fotografii kolorowej kształtuje ono obraz, wpływa na wydźwięk i nastrój fotografii. Pamiętajmy o tym, komponując ujęcie.

Zdjęcie czarno-białe Zdjęcie kolorowe Przykład fotografii, która po odjęciu kolorów traci niemal wszystkie walory.

A co z kolorem?

Rozpisałem się w samych superlatywach o czerni i bieli – czyżby kolor nie miał zalet? Ależ ma, i to wiele. Zacznijmy od tego, że nie ma sobie równych w wiernym opisywaniu rzeczywistości. W końcu oglądamy świat właśnie w kolorze. Również jeśli chodzi o mocne środki wyrazu, budowanie nastroju i dramaturgii, kolor w niczym nie ustępuje czerni i bieli.

Kolor może przyciągać uwagę równie mocno jak światłocień czy mocny kontrast i ostry kontur. Osoba w czerwonym płaszczu będzie się bardzo wyróżniała na tle szarego tłumu przechodniów. Taki akcent barwny to jedna z najskuteczniejszych technik skupiających uwagę widza na danym elemencie zdjęcia kolorowego. Stopniowe oziębianie się światła wraz ze wzrostem odległości od aparatu w znaczny sposób potęguje poczucie głębi (jest to widoczne szczególnie w górach).

Na co dzień kolory wywołują w nas odpowiednie uczucia – żółty i pomarańczowy to barwy ciepłe, czerwień jest dynamiczna, błękit jest chłodny i wprowadza poczucie dystansu, a zieleń działa kojąco.

Wszystkie te zależności są automatycznie przenoszone do fotografii kolorowej. Pracując w czerni i bieli, jesteśmy pozbawieni tych środków wyrazu, tak jak nie mamy dostępu do symboliki barw (np. zieleni kojarzącej się z nadzieją). Co więcej, często po pozbawieniu zdjęcia kolorów nie tylko motyw, który chcielibyśmy uwypuklić, niknie w szarościach, ale też znaczenia nabiera zupełnie niepożądana część kadru, która choćby ze względu na układ światła wysuwa się na pierwszy plan. Czasem kolor pozwala zlokalizować miejsce wykonania zdjęcia, podczas gdy fotografia czarno-biała wymagałaby odpowiedniego podpisu.

Jak widać, kolor nie zastąpi czerni i bieli, a czerń i biel nie zastąpią koloru. Decyzja o tonacji barwnej fotografii ma kluczowe znaczenie dla efektu końcowego. Oczywiście nie zaszkodzi eksperyment z zamianą zdjęć wykonanych w kolorze na czarno-białe – nauczymy się w ten sposób rozpoznawać sytuacje pasujące do obu konwencji. Dzięki temu łatwiej będzie nam podjąć decyzję o wyborze czerni i bieli lub koloru jeszcze przed naciśnięciem spustu migawki. Szerzej o środkach wyrazu i tech- nikach związanych zarówno z fotografią czarno-białą, jak i kolorową, będziemy pisali w kolejnych artykułach.

Zdjęcie czarno-białe Zdjęcie kolorowe Po wyeliminowaniu kolorów zdjęcie staje się zbyt jednorodne, nieciekawe.
Wykorzystanie uspokajającego działania zieleni. Sielankowość fotografowanej sceny podkreśla dodatkowo centralna kompozycja.

Ratunek przed szumami

Czasem zdarzy się zdjęcie, na którym bardzo nam zależy, ale byliśmy zmuszeni wykonać je przy wysokiej czułości, dlatego nie wygląda ono najlepiej przez szumy wywołane wzmocnieniem sygnału z matrycy. Kolorowe plamki mogą zepsuć każdą pamiątkę.

Warto pomyśleć, czy dane zdjęcie nie będzie wyglądało lepiej w czerni i bieli. Szumy zamienią się w nadające charakter ziarno (znane z fotografii analogowej) i przestaną odciągać od tematu zdjęcia.

Wiele aparatów cyfrowych daje użytkownikowi dostęp do symulacji filtrów barwnych zakładanych w czasach fotografii analogowej na obiektyw. Pozwalają one na większy wpływ na wygląd zdjęcia czarno-białego, niż gdybyśmy tylko całkowicie zniwelowali nasycenie kolorów. Kiedy fotografowanie automatycznie oznaczało robienie zdjęć czarno-białych, filtry miały za zadanie uwypuklić jakiś kolor, dzięki czemu fotografia nie była szara i nijaka. W ten sposób fotograf miał możliwość wyróżeniania na zdjęciu różnych barw, mimo że miały tą samą jasnoć. W erze fotografii cyfrowej filtry optyczne zostały zastąpione przez filtry cyfrowe - dostępne jako funkcja czy to aparatu, czy aplikacji do obróbki graficznej. Rezultatem ich wykorzystania jest zdjęcie czarnobiałe, które wygląda tak, jakbyśmy fotografując na filmie czarnobiałym, założyli na obiektyw optyczny filtr barwny.

Bez filtra Żółty Pomarańczowy Czerwony Zielony Po wyeliminowaniu kolorów zdjęcie staje się zbyt jednorodne, nieciekawe.
Masz propozycję na temat poradnika?: Napisz do nas
Oceń :

Zobacz podobne poradniki

rozwiń

Komentarze

admin

admin 2008-08-10 21:47:23

Zarchiwizowana dyskusja: "Czerń i biel kontra kolor"


2008.11.27 23:42   DarekPhotography
BW czy KOLOR, zależy to też od fotografii jaką uprawiamy. Zdjęcie dzieci bawiące się na łące latem gdy świeci słońce- aż się prosi o kolor i to jeszcze saturacja duuużo na plus. Tak jak pisze autor artykułu, decyzja BW czy KOLOR zależy też od tego co chcemy pokazać i jaki efekt oczekujemy od widza. Czasami to bardzo trudna sprawa.

2009.06.18 20:49   pg
jak uzyskać duży kontrast w czerni i bieli??

2009.06.18 20:52   pg
tzn. jak uzyskać duży kontrast w czerni i bieli nie obrabiając zdjęcia na kompie .. jakie funkcje przy manualnym nastawieniu aparatumają największy wpływ na to?? (nikon d60)

admin

admin 2008-08-18 23:27:14

Zarchiwizowana dyskusja: "dla miłośników BW"


2008.08.18 23:27   polusso
http://www.fotosite.pl/artykuly/cyfrowa-ciemnia/cyfrowa-fotografia-czarno-biala.html

gdy plik w kolorze :)

Nie zawsze da się wychwycić czy kadr lepiej wygląda w BW czy full kolor.

+ mamy soft od producenta do edycji chociażby raw/orf itp :)

2010.02.06 23:21   krzysiekk
Jeden z fotografów przedstawionych w Inspiracjach Szerokiego Kadru wypowiedział się, że decyzję BW vs. kolor podejmuje przed rozpoczęciem podróży do miejsca docelowego. Można więc powiedzieć, że zastosowanie BW w aparacie jest rodzajem samodyscypliny i konsekwentnym dążeniem do celu.
Co do wartości obróbki zdjęć w "ciemni" również panują różne poglądy. Są zankomici (uznani) fotografowie i fotografki, jak np. Nan Goldin, którzy kompletnie nie uznają i nie stosują jakiejkolwiek obróbki zdjęć.
Ja osobiście w wielu przypadkach uznaję wybór BW za przejaw słabości, bo trudniej jest zrobić ciekawe zdjęcie w kolorze. Jako kompletnie niedojrzały fotoamator wybieram BW, najczęściej aby uratować zdjęcie, czy to ze względów technicznych (np. zły balans bieli) lub po prostu zdjęcie BW wydaje się ciekawsze.

admin

admin 2009-02-13 21:41:16

Zarchiwizowana dyskusja: "BW na poziomie fotografowania"


2009.02.13 21:41   Anya
Witam, mam pytanie "sprzętowe" do powyższego tematu :) Czy ktoś mi może poradzić jak ustawić w Nikonie (D60) żeby robił od razu zdjęcia monochromatyczne?? Bo taką opcję znalazłam ale dopiero przy retuszu zdjęć, co prawdę mówiąc nie bardzo mnie satysfakcjonuje. niestety w instrukcji nie znalazłam nic na ten temat...:(

2009.02.16 11:59   tomek_
Jestem posiadaczem starszego brata D60-tki i nie pamiętam, czy jest tam opcja zdjęc BW... Ale nawet gdyby była nigdy bym jej nie zastosował. I Tobie też nie polecam. Rób w kolorze, ale myśl w czerni i bieli. Wtedy już tylko staranna konwersja w cyfrowej ciemni i będzie dobrze. Wszystkie auto gadżety robią tylko coś na podobieństwo czerni i bieli. Jeżeli chcesz, żeby to choć trochę przypominało błonę BW, to trzeba się postarać przy obróbce. Pozdrawiam.

2009.02.19 23:16   pioterk
Nie ma takiej możliwości bezpośrednio w aparacie. Z resztą tak jak napisał tomek_, i tak potem będziesz obrabiać zdjęcie więc czy konwersja zajdzie w aparacie czy programie graficznym to żadna różnica.

2009.02.24 16:19   danielos
Nie wiem jak Wy patrzycie w te aparaty, ale mam wrażenie, że to trochę za dużo jak dla Was (w sensie, że za dobry sprzęt, skoro nie potraficie takiej prostej rzeczy ustawić)...

Reasumując, wystarczy wejść do Menu fotografowania -> Optymalizacja zdjęcia -> Czarno-białe.

Proste. chyba nic prostszego nie ma w tym aparacie. Zapraszam leniwych do poczytania instrukcji, jeśli w menu nie widzicie.

Pozdrawiam.

2009.02.27 11:19   tomek_
Jedni robią fotografie, a inni spędzają długie godziny nad instrukcją obsługi i odkrywają nowe świetne funkcje, jak na przykład "zdjęcie czarno-białe" prosto z puszki :)
Pozdrawiam

2009.03.18 23:42   duzy.m
Nie da się robić dobrych zdjęć nie znając własnego aparatu! Prawdą jest że to człowiek robi zdjęcie a aparat jest "tylko" narzędziem, więc trzeba poznać swoje narzędzie pracy.
pozdrawiam

2009.03.24 09:28   tomek_
Wypowiedziałem się już na temat sensu ustawiania BW bezpośrednio w aparacie. Jeśli są nadal uparci, którzy nie chcą obrabiać zdjęć, tylko mieć "ładne" gotowce, to proponuję przeczytać instrukcję obsługi. Jeśli tam nie ma mowy o BW w aparacie, to znaczy, że takiej opcji nie ma.
A dla tych, dla których obróbka zdjęć jest zbędnym elementem fotografowania, polecam zmienić lustrzankę na małpkę :)
Bez urazy oczywiście, ale solidna obróbka to 50% fotografii. Ustawianie BW bezpośrednio w aparacie zabija prawie natychmiast możliwość zrobienia dobrego BW.
Pozdrawiam

2009.03.25 13:44   zibistanczyk
Świetnie koledzy, świetnie. Zamiast merytorycznej dyskusji i pomocy innym same złośliwości i przepychanki. GRATULACJE!

admin

admin 2009-03-05 12:15:27

Zarchiwizowana dyskusja: "[temat]"


2009.03.05 12:15   syl_t
Ja jak tylko mam okazje staram się robić to samo ujęcie zarówno w kolorze jak i czarno-biało i dopiero później wybieram lepsze. jest to jakieś rozwiązanie, ale pod warunkiem jak się ma dużo czasu i fotografuje się np. budowle lub pejzaże.

2009.03.18 23:48   duzy.m
Zajmuje się fotografią bardzo długo i dążę do tego aby widzieć w głowie zdjęcie które powstanie dopiero za kilka chwil. Taka świadoma fotografia wygląda znacznie lepiej i daje znacznie więcej satysfakcji.
pozdrawiam

admin

admin 2009-03-24 14:56:25

Zarchiwizowana dyskusja: "BW z poziomu aparatu czy w postprodukcji?"


2009.03.24 14:56   rafael86
Tak jak w temacie. Kiedyś słyszałem, że najlepiej robic zdjęcia w kolorze a dopiero potem zmieniać nasycenie. Czy aparat cyfrowy psuje efekt bw zdjęcia? Lepiej zrobi to program graficzny w komputerze?[b] Czy w ogóle jest jakaś różnica? [/b] (jeżeli to ma znaczenie- nikon D40)

Z góry serdecznie dziękuję za odpowiedź znawcom tematu.

2009.03.25 08:51   Qb50n
Moim zdaniem lepiej na kompie z kolorowego zrobić cz.b., bo może po dłuższym zastanowieniu namyślisz się i uznasz, że kolorowe byłoby lepsze, albo możesz nakładać odpowiednie filtry lub regulować ich intensywność, tak jak na ostatniej fotografii (po prawej na dole).

2009.03.25 13:48   zibistanczyk
Bezwzględnie w późniejszej obróbce. Nie korzystaj z automatyki aparatu staraj sie robić wszystko manualnie wtedy poznasz aparat bardzo dobrze i nauczysz się wykorzystywać jego możliwośći.

2009.03.25 21:44   all
wykonanie BW za pomocą programu w aparacie to nic innego jak okrojenie z informacji zdjęcia na wstępie. To nie powinno mieć miejsca, jeśli chcesz mieć pełną kontrolę nad zdjęciem, wykonaj go w pełnej rozdzielczości, a obróbkę zostaw dla siebie w komputerze. Mając do dyspozycji wszystkie kanały możesz eksperymentować np. z ich mieszaniem... Daje to niebywałe możliwości.

2009.04.05 13:41   cubchare
jak dla mnie to bw tylko z programu graficznego.
masz większą kontrolę nad ostatecznym wyglądem zdjęcia.

2009.04.08 14:16   nyo
Polecam pstrykanie w NEFach w programem BW, mamy dzięki temu już jakiś podgląd, nad którym i tak możemy poźniej popracować dalej, niejako od zera w programie, ba nawet do koloru można powrócić ;)

2009.08.02 21:24   esio
Po co robić w kolorze i potem zmieniać na czarno-białe, skoro matryca nie widzi koloru? Nie prościej zostawić, tak jak to widzi matryca?
Nie czepiam się, ale stwierdzenie, że zrobić w kolorze, a potem zmieniać na B&W, bo może lepiej wygląda to zdjęcie w kolorze jest jakieś dziwne.
Albo robie w kolorze, albo w B&W.
Jeśli coś wygląda w kolorze super, to przedstawiam to w kolorze.
Jeśli chcę pokazać coś w czerni i bieli, to takie zdjęcia robie.
Chyba, że nie wiem co chce zrobić, a potem zobacze co mi wyjdzie.

2009.08.03 10:20   79maverick
Według mnie lepiej robić kolorowe. Dużo zachodu nie kosztuje zmiana później na bw w programie graficznym. Motywuję to stwierdzenie tym, że czasem może nam uciec obiekt który może ekstra wyglądać w kolorze.

2009.08.11 00:09   oxy74
Mi się nie podobają kolorowe zdjęcia w CzB. Są bez jajka trochę.

2009.09.20 14:57   jbozanowski
Pamiętajcie, że jest różnica między utworzeniem zdjęcia czarno-białego na poziomie interpretacji surowych danych z matrycy (wybranie trybu monochromatycznego za pomocą Picture Control -- bądź przy obróbce NEF-a, bądź w aparacie), a skonwertowaniem gotowego zdjęcia kolorowego na czarno-białe przez desaturację. Różnice będą niewielkie, lecz wystąpią,

Więcej informacji (razem z przykładami) można znaleźć w tym wątku dyskusyjnym jednej z grup na Flickrze:

http://www.flickr.com/groups/nikon_d300_users/discuss/72157610727122091/72157610821835056/

Warto tam zwrócić uwagę na posty użytkowników WintrHawk i aperture-priority.

Oczywiście najlepiej zawsze robić zdjęcia w formacie raw (NEF u Nikona), bo później mamy pełny wachlarz możliwości, szczególnie gdy używamy oprogramowania, które potrafi odczytać i modyfikować format raw naszego aparatu.

admin

admin 2009-08-03 19:42:05

Zarchiwizowana dyskusja: "Kolor na BW"


2009.08.03 19:42   skorek
Witam

Nie wiem czy do końca dobry temat na te dyskusję, no ale ktoś może pomorze. Mianowicie jak uzyskać kolorowy fragment/element na fotografii BW - zapewne jest to efekt działania programu do obróbki graficznej - ale jak to się robi? Za choć najmniejszą podpowiedź będę mocno wdzięczny.

Pozdr

Tomek

2009.08.04 16:22   esio
Przypuszczam, że zadając takie pytanie, nic nie wiesz na temat programów do obróbki grafiki.
Więc japrościej ściągnij sobie Picasa3.
Tam taką funkcje, a sówaczkiem wyregulujesz natężenie.
Wsztstko.

2009.08.10 16:39   pingu24
Witam


Mam takie pytanie jak uzyskać efekt rybiego oka w Cs3 bez obiektywu bardzo proszę o pomoc.
Z góry DZIĘKUJE i pozdrawiam !!!!!!!!!

2009.08.11 00:17   oxy74
http://img413.imageshack.us/img413/1526/fishkz9.jpg

wygoogluj sobie następnym razem.

Pełek

Pełek 2010-12-21 15:43:26

A ja się cieszę bo mój aparat daje możliwość ustawienia tzw. multifilmu czy robienia tego samego zdjęcia od razu na "kilku filmach" przy zdefiniowanych parametrach koloru, kontrastu, nasycenia, itd. dla każdego. I można zrobić od razu zdjęcie w kolorze i BW jak ktoś lubi i porównać ze sobą, wykryć słabości itd. A że przy okazji robi się RAW+JPEG to materiał do zabawy w trypie postprocessingu też jest :)
Proponuje również przemyśleć taką ewenutalność

wwr-foto

Witam wszystkich.

Chciałbym odświeżyć na chwilę dyskusję na temat kolorów i odcieni szarości w zdjęciach, ponieważ nie znalazłem tu odpowiedzi finalnej na nurtujące mnie pytanie. Czy każde zdjęcie nawet jeśli chce finalnie efekt czarno-biały robić najpierw w kolorze? Czy każdy "PRO" fotograf jak przeglądałem trochę galerii robił wstępnie zdjęcia w kolorze? Np. Tomasz Tomaszewski ma wiele galerii czarno-białych. Chodzi mi o fakt że robiąc zdjęcia w kolorze nie widzimy do końca na zdjęciu efektu który może później powstać, tak jak w artykule powyżej napisano że niektóre zdjęcia się do tego nadają a inne nie. I zastanawiam się czy wszystko jesteśmy później w stanie uzyskać przy obróbcie w PS? Czy właśnie jeśli docelowo wiemy i skupiamy się na efekcie szarości zdjęć, nie lepiej robić je od razu na aparacie stosując np również filtry kolorowe i widzieć efekt?

Pozdrawiam.

Dodaj komentarz

Ponieważ nie jesteś zalogowany, Twój wpis będzie musiał zostać zaakceptowany przez moderatora.

Dodaj swój post

KayMann

Twoje zdjęcia okiem ekspertów – grudzień 20172017-12-14 10:43:27 KayMann

Ze zdjęć p. Marcina Łukasiewicza tylko fotografia nr 4 : parking! Duży!! PUSTY!!! Szok i zgroza!…

kacpabram30

Andrzej Pilichowski-Ragno2017-12-13 11:57:42 kacpabram30

Mega zdjęcia! Na prawdę jest co podziwiać.…

skodzina09

Jak podrasować portret w plenerze, czyli Instagram kontra Photoshop2017-12-12 16:03:21 skodzina09

Jak nazywa się ten program…

bali_82

Mariusz Śmiejek2017-12-08 15:18:18 bali_82

Dziękuję za wywiad.…