Sprawdzanie
Szeroki Kadr
Poradnik: Ludzie | 18.02.2009 | Średnio zaawansowani | Powiększ tekst:

Autoportret

Wojtek Tkaczyński

Dowiedz się, jak zrobić to najtrudniejsze zdjęcie
Dodaj do schowka Komentarze: 3

Wstęp

Zastanawiając się nad istotą autoportretów, trudno nie dojść do wniosku, że są to jedne z najtrudniejszych zdjęć – zarówno do zrobienia, jak i do pokazania. Oczywiście możemy uznać za autoportret zdjęcie przypominające quasi-legitymacyjne fotografie zrobione telefonem komórkowym. To nie wymaga wysiłku. Jednak prawdziwym autoportretem jest dopiero fotografia, na której pokazujemy nieco więcej.

Zrobienie poprawnego kadru, którym chcemy opowiedzieć światu o sobie, wymaga sporo odwagi i wielu umiejętności technicznych. Ale cóż – nie od dziś mówi się, że prawdziwi artyści muszą być dobrymi rzemieślnikami oraz mieć w sobie pierwiastek ekshibicjonizmu.

fot. Joanna Szewczuk Podczas sesji „autoportretowej” mamy pewność, że cierpliwość modela dorówna cierpliwości fotografa. Jest więc dużo czasu na próby i ćwiczenie efektownych spojrzeń. fot. Joanna Szewczuk

Podczas sesji „autoportretowej” mamy pewność, że cierpliwość modela dorówna cierpliwości fotografa. Jest więc dużo czasu na próby i ćwiczenie efektownych spojrzeń.
fot. Wojtek Tkaczyński Autoportret to znakomity sposób na rejestrację własnych reakcji na trudne chwile, stawiające nas na życiowych rozstajach. fot. Wojtek Tkaczyński

Autoportret to znakomity sposób na rejestrację własnych reakcji na trudne chwile, stawiające nas na życiowych rozstajach.

Idea

Choć szerokikadr.pl jest portalem stricte technicznym, warto zastanowić się przez chwilę nad samą ideą autoportretu. Jest to istotne o tyle, że niezbyt często w fotografii istnieje tak silny związek między pomysłem na zdjęcie a technicznymi możliwościami jego rejestracji. Na pierwszy rzut oka sprawa wydaje się bardzo prosta. Jeśli się jednak dobrze zastanowić, okaże się, że do tworzenia autoportretów można podejść na naprawdę wiele sposobów. Dojrzali, wrażliwi artyści portretują siebie samych, by dotrzeć do głębi swojej duszy, by zrozumieć istotę człowieczeństwa. Publiczność nie jest im potrzebna. Brzmi to może poważnie, ale wystarczy obejrzeć choćby kilka fotograficznych autoportretów Witkacego, by zrozumieć, o czym mowa.

Inni wykorzystują autoportrety do szlifowania swoich umiejętności technicznych. Marząc o fotografowaniu innych, próbują na sobie rozmaitych sposobów oświetlenia i stylizacji. Znalezienie cierpliwych modeli jest coraz trudniejsze, a jak wiadomo – przygotowanie sesji fotograficznej może ciągnąć się w nieskończoność.

fot. Tomasz Pastyrczyk Robiąc swój autoportret, niekoniecznie musimy starać się maskować fakt, że to my sami trzymamy aparat. Często podkreślenie tej samodzielności sprawia, że zdjęcie jest bardziej szczere. fot. Tomasz Pastyrczyk

Robiąc swój autoportret, niekoniecznie musimy starać się maskować fakt, że to my sami trzymamy aparat. Często podkreślenie tej samodzielności sprawia, że zdjęcie jest bardziej szczere.

Istnieje też grupa osób, którym zależy na wykreowaniu przed obiektywem całkiem nowych światów. Traktują swoje ciało i twarz jako punkt wyjścia dla setek postaci, za które się przebierają. Czasem zdjęcia te budzą w nas zdumienie, pokazując nieograniczoną wyobraźnię autorów. Chylę czoła przed takimi autoportretami. Artystą jest dla mnie przede wszystkim ten, kto ma w sobie jeszcze trochę dziecka. Kto z nas w dzieciństwie nie wyobrażał sobie, że jest aktorem / bankierem / lekarzem / sportowcem / strażakiem / kierowcą*...
* Niepotrzebne skreślić

Rzeczywistość

Sztuka sztuką, a rzeczywistość, niestety, skrzeczy. Niezależnie od poziomu artystycznego tworzenie autoportretów wiąże się z szeregiem problemów technicznych. W dobie fotografii cyfrowej można je oczywiście obejść klasyczną już metodą „fotografowanie/kasowanie” – któraś kolejna próba z pewnością przyniesie sukces. Zamiast jednak naciskać spust migawki bez głębszej refleksji, zastanówmy się, co może się nie udać.

Zanim zaczniemy „rozbierać” autoportret na części składowe, załatwmy kwestie związane ze sprzętem. Zazwyczaj wychodzę z założenia, że sprzęt ma mniejsze znaczenie, niż starają się nam wmówić twórcy reklam, jednak autoportret ma swoje wymagania.

Fundamentem jest statyw. Oczywiście można zrobić sobie zdjęcie aparatem trzymanym w wyciągniętej ręce, ale stabilny statyw – z szeroką regulacją wysokości i płynnie pracującą głowicą – jest nie do przecenienia.

fot. Maciej Jakóbczak Dzięki wykorzystaniu zwielokrotnionego odbicia i wyborowi czarno-białej tonacji zdjęcia, autorowi udało się sprawić, że ten autoportret stał się czymś więcej niż tylko fotografią pokazującą, jak wygląda osoba trzymająca aparat. fot. Maciej Jakóbczak

Dzięki wykorzystaniu zwielokrotnionego odbicia i wyborowi czarno-białej tonacji zdjęcia, autorowi udało się sprawić, że ten autoportret stał się czymś więcej niż tylko fotografią pokazującą, jak wygląda osoba trzymająca aparat.

Jeśli zaś chodzi aparat – im bardziej „ręczny” może być tryb jego pracy, tym lepiej. Ponieważ autoportrety czasem robimy wyłącznie dla siebie, rozdzielczość nie ma decydującego znaczenia. Ważne, by aparat pozwalał na manualne ustawienie ostrości. Na pierwszy rzut oka to nieistotne, jednak każdy, kto siedział przed małym kompaktem, który po zwolnieniu samowyzwalacza szuka ostrości, wie, o czym mówię. Trudno o przyzwoity portret, kiedy na naszej twarzy maluje się zniecierpliwienie bądź irytacja. Ręczna ostrość pozwala na wstępne wybranie płaszczyzny, w której ma się znaleźć nasza twarz/sylwetka. Alternatywą dla trybu MF może być jedynie superszybki i superdokładny autofocus, który precyzyjnie ustawi ostrość na ruszający się obiekt (czyli nas samych).

Ręczne ustawienie parametrów ekspozycji również nie jest złym pomysłem. Dlaczego? Zazwyczaj docieramy do jednego dobrego autoportretu, wybierając go spośród wielu zrobionych klatek – zatem warto, by różniły się od siebie jedynie kompozycją kadru. Zmiany naszego położenia w obrębie klatki będą skutkować (niewielkimi, ale zawsze) zmianami naświetlenia. Przedstawienie jednorodnej serii zdjęć będzie wręcz niemożliwe. W dzisiejszych czasach manualne ustalenie ekspozycji nie jest takie proste. Kto nie ma szarej karty, powinien posłużyć się głową kolegi (sic!) – pomiar odbitego od niej światła pozwoli na poprawne naświetlenie i naszej twarzy.

Jak widać – kompakty nie do końca sprawdzają się w studyjnych autoportretach. Doskonale za to nadają się do fotografowania z ręki. Kiedy trzymamy dużą lustrzankę skierowaną na swoją twarz, nigdy nie możemy być pewni efektu, natomiast mały kompakt jest w tej sytuacji idealnym rozwiązaniem.

Jeśli nie ustawienia ręczne, to co? Tu również daje znać o sobie nieznaczna przewaga lustrzanek. Po pierwsze – większość z nich oferuje funkcję bracketingu ekspozycji, bardzo przydatną w trudnych warunkach oświetleniowych. Kolejną przydatną funkcją jest fotografowanie w interwałach – zdjęcia robione co 2, 5 lub 10 sekund pozwolą nam zmieniać pozycję przed obiektywem. Przydać może się również możliwość wykonania kilku zdjęć w serii po wyzwoleniu migawki przez samowyzwalacz. Dzisiejsze korpusy lustrzanek pozwalają też na kontrolę światła błyskowego i zdalne sterowanie lampami systemowymi. Celowo nie wspominam o tej funkcji, ponieważ autoportrety studyjne są rzadkością. Zazwyczaj robimy je w plenerze lub u siebie w domu – chcąc pokazać również tło, które jest dla nas ważne. Źródłem światła może być wtedy dosłownie wszystko – od promieni słońca wpadających przez okno po świeczki stojące na stole.

fot. Tomasz Pastyrczyk Do takich ujęć niezbędna jest pełna kontrola fotografa nad parametrami ekspozycji. Automatyka aparatu odebrałaby tej fotografii cały nastrój, na którym zależało modelowi i fotografowi w jednym. fot. Tomasz Pastyrczyk

Do takich ujęć niezbędna jest pełna kontrola fotografa nad parametrami ekspozycji. Automatyka aparatu odebrałaby tej fotografii cały nastrój, na którym zależało modelowi i fotografowi w jednym.
fot. Joanna Szewczuk Pamiętajmy, że śmiech to zdrowie i nie traktujmy autoportretu śmiertelnie poważnie. fot. Joanna Szewczuk

Pamiętajmy, że śmiech to zdrowie i nie traktujmy autoportretu śmiertelnie poważnie.

Teoria a praktyka

Jak się już pewnie domyślacie - prawdziwym autoportretem jest dla mnie zdjęcie, które robimy sami od początku do końca. Oczywiście są osoby, które nawet przy autoportretach korzystają z pomocy asystenta. Pomoże on ustawić światło, zajrzy w wizjer i sprawdzi kompozycję kadru, ustawi ostrość. Szkoda tylko, że takie „zdalne sterowanie” przekracza definicję autoportretu, czyli zdjęcia, które powstaje, kiedy sami stoimy przed obiektywem własnego aparatu. Początki nie są łatwe – trudno przede wszystkim ustawić kompozycję. Z tego też powodu lepiej fotografować za pomocą krótszych ogniskowych – docelowy kadr możemy potem precyzyjnie wykadrować w komputerze. Problem z ostrością pomoże obejść przymknięcie przysłony, które zwiększa głębię ostrości.

I pamiętajmy – technika nie jest najważniejsza. Zastanówmy się raczej, jakimi chcemy pokazać się światu, jakie rekwizyty podkreślą nasz stosunek do życia i czy tło naszego zdjęcia ma wymowę istotnego dla nas symbolu.

O tak. Autoportrety wymagają zastanowienia. W końcu to my sami będziemy ich bohaterami. A przecież nikt nie lubi pokazywać się w... niekorzystnym świetle.

Tekst: Wojtek Tkaczyński
Zdjęcia: Wojtek Tkaczyński i studenci drugiego roku fotografii na łódzkiej „Filmówce”

Oznacz jako przeczytane
Masz propozycję na temat poradnika?: Napisz do nas
Oceń :

Zobacz podobne poradniki

rozwiń

Komentarze

admin

admin 2009-02-18 12:49:00

Zarchiwizowana dyskusja: "Autoportret"


2009.02.23 16:24   Vairus
Witam, czy może mi ktoś trochę pomóc i podpowiedzieć jak wykonać taki autoportret jak został tu zamieszczony. Chodzi mi o ten czarno-biały, po prawej stronie, autorstwa pana Tomasza Pastyrczyk (ten drugi, który jest niżej) Jeśli to ma pomóc to fotografuje Nikonem D80.

2009.02.24 11:50   mooha
szerokokątnym obiektywem np tym: http://nikon.pl/product/pl_PL/products/broad/383/overview.html mógłbyś uzyskać taki efekt.

2009.02.25 16:18   donar3
do takiego zdjęcia wystarczyłaby ogniskowa 18mm. mając nikona d80 pewnie masz też kit, którym uzyskasz taką ogniskową.. do tego przednie oświetlenie i mała poprawa kontrastu w PS :)

2009.06.14 23:15   jakubwozniak
[b]przykro mi to stwierdzic, ale jedno zdjecie nie jest tu autoportretem, gdyz ja jestem autorem zdjecia z kogutem, a modelka to Asia Szewczuk, aczkolwiek nie wykonala tego zdjecia.


www.jakubwozniak.digart.pl/digarty/
www.jakubwozniak.com


[/b]

2009.06.16 15:13   jacek_k
@jakubwozniak - zdjęcie zostało już usunięte

Potarganiec

Szkoda że usunięte, wystarczyła notka od autora że to nie autoportret:-(

dzolero


2011.01.17 16:08   Potarganiec:


Szkoda że usunięte, wystarczyła notka od autora że to nie autoportret:-(




Też żałuję, ale fotograf ma pełne prawa do swojego zdjęcia włącznie z wolą nie publikowania go na żadnym portalu.

Dodaj komentarz

Ponieważ nie jesteś zalogowany, Twój wpis będzie musiał zostać zaakceptowany przez moderatora.

Dodaj swój post

Redakcja-SK

Jesień2018-10-15 13:13:36 Redakcja-SK

Wszystkie osoby, które mają problem z tym materiałem prosimy o kontakt na adres…

karolazabinska

Pod światło2018-10-14 23:53:09 karolazabinska

Piękne obrazy i piękne słowa!…

samara

Jesień2018-10-14 16:55:00 samara

u mnie też rwie dźwięk…

j.zakrzewska

Arkadiusz Kikulski2018-10-08 09:09:17 j.zakrzewska

Rewelacja ! Gratuluje ! wpadlam wczoraj przypadkiem na program Pytanie na śniadanie ! SZACUN !…