Pål Hermansen

Obraz ma dwa zasadnicze składniki: formę i treść. Znaczna część współczesnych fotografii bazuje na idei nowoczesności – to koncepcja, która ukształtowała się w pierwszych dekadach XX wieku. Nowoczesność kładzie nacisk na formę obrazu, wrażenie wizualne. Często było to jedyne kryterium oceny kadru. Fotografie odznaczające się mocną formą i głośnymi kolorami zajmowały – i zajmują do dziś – wiodącą pozycję na rynku komercyjnym. Widać to zwłaszcza w fotografii prasowej, modowej i przyrodniczej.

Gdy nastał postmodernizm, wiele ideałów nowoczesności wywróciło się do góry nogami. Prym objęła treść – czyli sama idea. Zdecydowana forma wizualna zaczęła być postrzegana jako coś niepożądanego, coś, czego trzeba unikać, gdyż może łatwo przesłonić treść. W rezultacie zaczęły powstawać obrazy stanowiące niemal zaprzeczenie estetyki. Twórcy prezentowali fotografie nieprzyjemne dla oka, nudne, nużące, takie, które nie spodobałyby się moderniście, ceniącemu formę.

Dziś, w naszym etapie postmodernizmu, te dwa podejścia do obrazu współistnieją, jednak wzajemne zrozumienie pomiędzy ich wyznawcami jest niewielkie. W społeczności artystycznej nabożne podejście do formy być może słabnie, a równocześnie podlega wpływom ponowoczesności. Wydaje mi się, że obrazy, które najbardziej przykuwają uwagę – w każdym razie moją – to te, które jakoś łączą prostotę i siłę perswazji, nie są wizualnie przytłaczające i niosą jasną treść.

Treść niekoniecznie jest równoznaczna z treścią dokumentalną – często wolę te obrazy, które odznaczają się jakąś ulotnością: nie od razu pokażą swoją prawdziwą naturę, tylko wymagają walki. Taki charakter wytrąca widza z równowagi, bierze jego skupienie jako zakładnika, bez względu na to, czy chodzi o obrazy reporterskie, czy martwą naturę, czy zdjęcia pozowane”.