01 Wstęp

Fotografia dzieci to chyba najpopularniejszy gatunek fotografii, przynajmniej w Polsce. Przecież trzeba zarejestrować wszystkie ważne momenty z życia potomstwa. Wiele osób kupuje pierwszy aparat, kiedy urodzi im się dziecko. Jeśli ktoś za młodu był fotoamatorem, po zostaniu ojcem odkurza sprzęt i zaczyna pstrykać od nowa. Osoby, o których rodzina wie, że fotografują na dobrym poziomie, na pewno zostaną wcześniej lub później zaproszone do zrobienia dziecięcej sesji. Warto więc wiedzieć, jak podejść do tego tematu, zwłaszcza że zrobienie przyzwoitego dziecięcego portretu nie jest wcale takie proste. Nie jest proste również określenie samego poziomu wspomnianej przyzwoitości. Fotografujący swoje pociechy rodzice są bowiem wyjątkowo bezkrytyczni w ocenie własnych zdjęć. A przecież trzeba umieć postawić granicę między miłością do dziecka (ta może, a nawet powinna, być nieskończenie głęboka) a przywiązaniem do zdjęć (tu – jak i we wszystkich kwestiach stricte fotograficznych – wskazana jest samokrytyka).

sfotografować, dawno już zdążyło obrócić się na pięcie i pobiec w inne miejsce. Dzisiejsze aparaty są pod tym względem znacznie lepsze.

Ideałem jest konstrukcja, która umożliwia fotografowanie w trybie AF-C, czyli ciągłego ustawiania ostrości – fotografowany obiekt jest wtedy śledzony bez przerwy, a zdjęcie zapisywane natychmiast po naciśnięciu spustu. W niektórych aparatach ten tryb jest nazywany monitorującym. Posiadacze lustrzanek z pewnością docenią możliwość ręcznej ingerencji w proces ustawiania ostrości. Obiektywy Nikkor wyposażone w ultradźwiękowy silnik SWM pozwalają na taką zmianę bez potrzeby przełączania jakichkolwiek elementów kontrolnych.

Warto również pomyśleć o tym, by aparat umożliwiał zapisywanie zdjęć w serii. W przypadku fotografowania dzieci sprawdza się to znakomicie. Poruszają się one bowiem w obrębie kadru wyjątkowo szybko.

Cóż to zaś znaczy, że aparat ma być wygodny? Po pierwsze, musi nadawać się do ciągłego noszenia go ze sobą. Dobre fotografie dzieci nie powstają od ręki – warto obserwować je stale. Mały kompakt, który mieści się w kieszeni, jest pod tym względem lepszy niż ciężka lustrzanka. Po drugie, idealny „dziecięcy” aparat powinien umożliwiać szybką zmianę wszystkich parametrów bez odrywania oka od wizjera.

Jak to zrobić? W części poświęconej sprzętowi napisałem o cierpliwości. Jeśli mamy aparat, który potrafimy obsługiwać w każdych warunkach, i nosimy go zawsze ze sobą, sukces jest gwarantowany. Nie ma chyba lepszej drogi do niezłych zdjęć dzieci niż ich ciągłe obserwowanie. Wcześniej czy później trafimy na ciekawą sytuację. Ciągłe spacery z aparatem mają jeszcze jedną zaletę – dzieci przyzwyczajają się do obiektywu i przestają zwracać uwagę na fotografa. A co, jeśli musimy sfotografować dziecko, które widzimy po raz pierwszy? Warto poświęcić kilka chwil, by je poznać. I nawet wtedy starajmy się nie pokazywać mu, jak ma się zachowywać. Warto uwiecznić jego naturalne gesty i ruchy.

Jeśli już musimy zrobić tzw. zdjęcie pozowane, warto wcześniej pomyśleć o kompozycji. Klasycznym przykładem zdjęć pozowanych są portrety „z okazji” i fotografie typu „pamiątka z wakacji”. Wszyscy chyba rozumiemy, o jakich kadrach mowa. Ważne chwile w życiu dzieci można pokazać na co najmniej dwa sposoby. Pierwszy polega na tym, by na zdjęciu było dokładnie wszystko: cała rodzina, która przyjechała, zastawiony stół, odświętnie ubrany dzieciak, tort na stole itp. itd. Drugi sposób to zrobienie kilku prostych zdjęć na wyraźnie określony temat.

Pamiętajmy też, by pokazywać dzieci z poziomu ich wzroku. Fotografowanie z góry prowadzi do dziwnych rezultatów. Po pierwsze, nie jesteśmy w stanie zbliżyć się do modeli, i na zdjęciach zawsze będzie wyczuwalny dystans. Po drugie, fotografowanie z góry wprowadza do zdjęć zaburzenia perspektywy. Nogi i tułów stają się nieproporcjonalnie małe w stosunku do głowy. Warto czasem usiąść między dziećmi na podłodze (lub kucnąć w trawie) i spojrzeć na świat z wysokości ich oczu. A potem zrobić im zdjęcie z tej perspektywy.

Oczywiście, przyjdzie taki czas, że dzieci nas przerosną i fotografując je, będziemy musieli zadzierać obiektyw do góry. To również wprowadza zaburzenia perspektywy. Musimy zdać sobie sprawę, że fotografowanie dzieci musi różnić się w zależności od ich wieku. Noworodki nie będą się uśmiechać, a nastolatki nie zrobią nic na naszą prośbę. Trzeba znaleźć odpowiedni kontekst do pokazania dzieci w każdym wieku i należy to zrobić samodzielnie, bo nie istnieją żadne oficjalne kanony dotyczące fotografowania dzieci. Jedyną zasadą, której warto się trzymać, jest dążenie do uchwycenia ich spojrzenia.

Sytuacja jest o wiele prostsza, kiedy przychodzi nam fotografować grupę dzieciaków. Wcześniej czy później – nawet jeśli są stremowane obecnością fotografa – zajmą się wyłącznie sobą. Kiedy będą skoncentrowane na zabawie (rozmowie – w przypadku starszych dzieci), możemy fotografować je do woli.

Samo fotografowanie dzieci nie jest trudne. Znacznie trudniejsze jest nabranie dystansu do swoich prac (patrz: pierwsze ćwiczenie poniżej), zwłaszcza jeśli chodzi o własne dzieci. Jeśli jednak