01 Wstęp

Jednym z pierwszych celów, które obierają sobie początkujący fotoamatorzy, jest dążenie do jak największej ostrości zdjęcia. Stąd częste pytania o to, który obiektyw „jest najostrzejszy” i nadużywanie małych otworów przysłony (im mniejszy otwór, tym większa głębia ostrości). Wszystko ma być ostre. Najczęściej polecane akcesorium fotograficzne, czyli statyw, i systemy sprzętowej stabilizacji obrazu również mają za zadanie pomóc w uzyskaniu ostrych zdjęć, ponieważ pozwalają uniknąć poruszenia wynikającego z drgania ręki fotografa.

02 Krótka piłka

Założenie jest proste. Żeby zatrzymać w kadrze dynamiczną sytuację, należy sfotografować ją przy odpowiednim czasie otwarcia migawki. W tym wypadku otwór przysłony ma małe znaczenie – wpływa na pozostałe aspekty zdjęcia, ale nie na sukces lub porażkę w „zamrażaniu” rzeczywistości.

Dzięki zastosowaniu krótkiego czasu ekspozycji możemy korzystać z trybu zdjęć seryjnych. Fotografując dynamicznie zmieniającą się akcję, łatwo stracić ciekawe ujęcie. Dlatego dla pewności warto wykonać od razu całą serię – niewykluczone, że znajdą się w niej kompozycje, których nie zauważyliśmy w trakcie fotografowania, a które są warte zachowania.

Ze względu na to, że fotograf musi mieć pełną kontrolę nad czasem otwarcia migawki, niezbędny będzie aparat oferujący manualne tryby ekspozycji – w tym wypadku przyda się tryb w pełni manualny lub preselekcja czasu. W tym pierwszym, na podstawie wskazań światłomierza (czy to wbudowanego w aparat, czy też zewnętrznego), sami wybieramy kombinację czas-przysłona. Preselekcja czasu, jak sama nazwa wskazuje, pozwala wybrać czas otwarcia migawki, do którego aparat sam dobiera najlepszą (zdaniem jego systemów pomiarowych) wartość przysłony.

Właściciele amatorskich kompaktów nie mają zazwyczaj dostępu do manualnych trybów ekspozycji. Pewnym substytutem może być program tematyczny przeznaczony do fotografowania sportu, w którym aparat wybiera takie ustawienia, by jak najbardziej skrócić czas otwarcia migawki.

Jeśli zależy nam na zamrożeniu ruchu, czasem niezbędne będzie podniesienie czułości – w niektórych sytuacjach tylko w ten sposób będziemy w stanie osiągnąć odpowiednio krótki czas otwarcia migawki.

Wszystkie powyższe wskazówki dotyczą obiektów poruszających się mniej więcej prostopadle do osi optycznej obiektywu, czyli równolegle do płaszczyzny materiału światłoczułego. Zupełnie inaczej jest, gdy fotografowany obiekt zbliża się do aparatu (lub się od niego oddala). Wtedy niezależnie od szybkości ruchu do zamrożenia akcji nie jest niezbędny tak krótki czas otwarcia migawki jak wtedy, gdy ruch odbywa się prostopadle do osi optycznej obiektywu. Zawdzięczamy to m.in. głębi ostrości, która ratuje fotografa, jeśli między momentem ustawienia ostrości (czy to automatycznym, czy też manualnym) a chwilą wyzwolenia migawki fotografowany obiekt się do nas zbliży. Poza tym zakres ruchu (oczywiście mowa o ruchu na powierzchni planowanego kadru, a nie w rzeczywistości), jaki ma miejsce w tym samym czasie, jest znacznie mniejszy, jeśli ruch odbywa się prostopadle do płaszczyzny materiału światłoczułego, niż gdy jest do niej równoległy.

Drugim aspektem, który ma bardzo duży wpływ na długość czasu otwarcia migawki niezbędną do zamrożenia ruchu, jest odległość, jaka dzieli nas od fotografowanego obiektu. Właściwie nie chodzi o odległość, a o stopień wypełnienia kadru. Im mniejszą część klatki zajmuje fotografowany obiekt, tym dłuższy będzie czas, który pozwoli zamrozić jego ruch na zdjęciu. Dlatego duża odległość odpowiada użyciu obiektywu szerokokątnego (wtedy obiekt będzie na zdjęciu dość mały), a mała odległość odpowiada wykorzystaniu teleobiektywu. Niezależnie od tego, czy wypełnimy kadr poruszającą się postacią, fotografując ją z bardzo bliska szerokim kątem, czy z daleka przy użyciu teleobiektywu, niezbędny będzie krótki czas migawki.

Jak widać, tradycyjnie, wymagania niezbędne do skutecznego zastosowania jakiejś techniki fotograficznej nie są zbyt skomplikowane. Jak zwykle też nic nie zastąpi samodzielnych eksperymentów, do których oczywiście gorąco zachęcam. Ćwiczenie czyni mistrza – również w „zamrażaniu” rzeczywistości.