Szeroki Kadr – serwis edukacyjny poświęcony fotografii Strona główna

Tryb matrycowy to naj- częściej używany spo- sób pomiaru oświetle- nia wbudowanego w aparat. Nazywany jest także wielosegment- owym, ewaluacyjnym lub wielopunktowym (choć ostatnie określenie tradycyjnie oznacza coś innego). Podstawą matry- cowego pomiaru światła jest porównanie informacji o natężeniu światła w różnych częściach kadru. Aparat mierzy jasność w wie- lu punktach, porównuje rozkład jasności z wbudowaną bazą da- nych i za pomocą skomplikowanych algorytmów oblicza, jaka kombinacja czasu i przysłony da najlepsze rezultaty dla wybranej czułości. Aparat tak dobierze parametry ekspozycji, żeby zdjęcie było równomiernie naświetlone –  nie miało  przepalonych świateł
i niedoświetlonych cieni. Dużym plusem takiego rozwiązania jest wygoda, ponieważ w wielu typowych sytua-cjach system poradzi sobie bez problemu, umożliwiając fotografującemu skupienie się na kadrowaniu i uchwyceniu chwili. Minusem jest jego nieprzewidywalność oraz brak bezpośredniego wglądu w mechanizm działania. Ponieważ aparat za każdym razem porównuje fotografowaną scenę ze swoją bazą danych, nigdy nie możemy mieć pewności, jak się zachowa. A w świadomej fotografii przewidywalność wyników to podstawa. Do tego nie zawsze (a właściwie – rzadko) możliwe jest dobranie takich parametrów ekspozycji (czas i przysłona), żeby udało się zachować szczegóły zarówno w światłach, jak i w głębokich cieniach. Wtedy przydaje się tryb, którego działanie można przewidzieć, czyli pomiar centralnie ważony i punktowy.

Znaczy to że przy dobieraniu parametrów ekspozycji jasność centrum ma wagę 60%, a brzegów – 40% (w Nikonie D60 cent- rum ma wagę 75%). Zaletą pomiaru centralnie ważonego jest przewidywalność   rezultatów. Kiedy   już się z nim  zaznajomimy,
z łatwością będziemy potrafili powiedzieć, jak się zachowa w da- nej sytuacji, i ewentualnie skorygować odczyt za pomocą blokady lub kompensacji ekspozycji (patrz ramka). Tryb centralnie ważony nie sprawdza się natomiast jako domyślne ustawienie do łatwego i szybkiego „pstrykania”, chyba że wszystkie nasze zdjęcia mają najważniejszy obiekt w centrum kadru. Oczywiście, nie zachęcamy do takiego fotografowania.

uwagę tego, co się dzieje w reszcie zdjęcia, często nie mniej ważnej niż główny motyw. Łatwo wtedy o zdjęcie niedoświetlone lub prześwietlone, ponieważ odczyt z głównego obiektu zdominuje całe zdjęcie. Dlatego ten tryb jest zalecany osobom, które fotografują już w pełni świadomie i mogą celowo dążyć do „nieprawidłowego” naświetlenia zdjęcia. Trudność tego rozwiązania polega na tym, że to już nie aparat, a fotograf podejmuje decyzję dotyczącą dobrania odpowiednich parametrów ekspozycji, wybierając punkt, w którym mierzy światło. Dlatego do skutecznego stosowania trybu punktowego pomiaru światła niezbędne jest zrozumienie zagadnienia średniej szarości (18%) i sposobu działania światłomierza (patrz ramka).

Jak widać, każdy z rodzajów pomiaru światła ma swoje zastosowanie i sprawdza się w innej sytuacji: matrycowy pozwala na łatwe i w miarę bezpieczne fotografowanie, centralnie ważony daje większą kontrolę użytkownikowi, a punktowy jest przeznaczony do zadań specjalnych. Pamiętajmy – jeśli nie jesteśmy zadowoleni z rezultatów, to nie światłomierz się pomylił, lecz fotograf, który z niego korzystał.

Światłomierz, czy to wbudowany w aparat, czy też zewnętrzny, nie widzi świata tak jak my. Tak naprawdę nie mierzy też bezwzględnego natężenia światła. Odczyt  informuje  użytkownika
o ilości światła odbitego od fotografowanego przedmiotu. Światłomierz jest skalibrowany do pomiaru światła odbitego od obiektu o jasności na poziomie tzw. średniej szarości (18%). Dlatego wszystko traktuje jakby było szare i podaje takie wartości parametrów ekspozycji, które zapewnią oddanie tej osiemna- stoprocentowej szarości na zdjęciu – nawet jeśli fotografujemy czarnego kota w kopalni czy polarnego niedźwiedzia na śniegu. Wymusza to na użytkowniku dokonywanie pomiaru (czy to w try- bie centralnie ważonym, czy też punktowym) na obiektach o jasności zbliżonej do średniej szarości lub wprowadzanie korekty ekspozycji. W trybie pomiaru punktowego, jeśli chcemy, by czarne ubranie wyszło na zdjęciu w głębokiej czerni, należy albo wycelować punkt pomiarowy na główny obiekt i wprowadzić ujemną korektę ekspozycji (ponieważ światłomierz będzie się starał rozjaśnić czerń do szarości), albo zmierzyć światło w takim miejscu kadru, które jest oświetlone podobnie jak model, ale jego poziom jasności jest zbliżony do szarości 18%.

Niektórzy polecają stosowanie tzw. szarej karty, która w każdej sytuacji zapewni nam wzór dla światłomierza. Jednak w fotografii cyfrowej, dzięki możliwości natychmiastowego obejrzenia zdjęcia po jego wykonaniu i funkcji histogramu, to akcesorium stało się niepotrzebne.