górny panel i od razu wszystko wiadomo. Jednak daje ona dostęp tylko do najważniejszych, podstawowych funkcji o niskim poziomie szczegółowości. Detalami zajmują się wyodrębnione pokrętła i przełączniki odpowiedzialne zazwyczaj za jeden parametr. Znakomitym rozwiązaniem jest, stosowana przez niektórych producentów nawet w kompaktach, tarcza czułości, która w razie potrzeby pozwala na błyskawiczną zmianę ISO.

Bezpośredni dostęp do funkcji ma szczególne znaczenie, kiedy mówimy o parametrze, który od czasu do czasu, ze względu na okoliczności, musimy zmienić jak najszybciej. Bardzo dobrze wypada pod tym względem pełnoklatkowy Nikon D700 – na korpusie aparatu znajdziemy nie tylko trzypozycyjny przełącznik trybu pomiaru światła (matrycowy, centralnie ważony i punktowy), ale też dwa przełączniki wpływające na sposób pracy systemu autofocusa: trzy opcje zestawu aktywnych punktów i tyle samo ustawień związanych z ciągłością jego działania (AF pojedynczy, AF ciągły i ręczne ustawianie ostrości). Oczywiście zazwyczaj zmiany tych ustawień można dokonać za pomocą menu, ale zdarzają się sytuacje, kiedy szybkość działania jest kluczowa. Możemy na przykład fotografować w warunkach bezproblemowych dla trybu matrycowego, ale nagle zauważamy okazję do zrobienia zdjęcia, z którym poradzi sobie tylko pomiar punktowy. Jeśli sytuacja zmienia się dynamicznie, błądzenie po menu mogłoby skutkować straconym ujęciem.

To samo dotyczy przechodzenia z pojedynczej pracy autofocusa w ostrzenie ciągłe lub śledzące. Jeśli fotografowany statyczny obiekt ma nogi lub skrzydła w każdej chwili może porzucić pozę, która nas zainteresowała, i dynamicznie ruszyć w drogę, prowokując niejednokrotnie ujęcia znacznie ciekawsze niż statyczne. I znów – przestawienie przełącznika umieszczonego tuż przy bagnecie mocującym obiektyw jest znacznie szybsze niż wybór odpowiedniej opcji w menu.

Jednak bezpośredni dostęp do funkcji to na szczęście cecha nie tylko aparatów z górnej półki – górnej nie tylko ze względu na stopień zaawansowania, ale również na cenę. Na tarczy trybów pracy umieszczonej po lewej stronie pryzmatu amatorskiego

Nieco mniej funkcjonalną, ale wciąż lepszą od zagłębiania się w menu, alternatywą dla pokręteł i przełączników analogowych są przyciski wywołujące menu konkretnego parametru. Co prawda nie dają one dostępu do manualnej zmiany ustawień, ale dzięki nim użytkownik wywołuje od razu interesującą go część menu, co znacznie skraca czas zmiany ustawień. Najczęściej spotykane dedykowane przyciski są związane z rodzajem pomiaru światła, balansem bieli, czułością, trybem pracy autofocusa i trybem zdjęć seryjnych – taki zestaw znajdziemy m.in. we wspomnianym wyżej Nikonie D90. W aparatach kompaktowych poszczególne przyciski wybieraka wielofunkcyjnego wywołują menu związane z pracą lampy błyskowej, kompensacją ekspozycji, samowyzwalaczem (i zdjęciami seryjnymi) oraz trybem ostrzenia (makro/AF/MF).

Zaawansowane modele czasem mają jeszcze tzw. przycisk funkcyjny (można go znaleźć m.in. we wspomnianym wcześniej Coolpiksie P6000). Jego naciśnięcie wywołuje odpowiednie menu, po którym nawigujemy, np. za pomocą pokrętła funkcyjnego. Można mu przypisać jedną z kilku funkcji, np. zmianę czułości, balansu bieli, trybu pomiaru światła, wybór pola AF, wprowadzanie kompensacji ekspozycji. To kolejny ukłon w stronę zaawansowanych użytkowników, którzy, fotografując w pełni świadomie, wiedzą, jakie parametry zmieniają najczęściej i jaki zestaw funkcji jest im niezbędny.

Takie rozwiązanie to sensowny kompromis, na który mogą zgodzić się wychowani na komputerach użytkownicy – dla nich nawigacja po menu to nie pierwszyzna. Jednak dedykowane przyciski wywołujące podmenu konkretnej funkcji to kluczowy element układanki, dzięki któremu mamy okazję poczuć, że robimy zdjęcia aparatem fotograficznym, a nie obsługujemy komputer.

Coraz większą popularnością cieszy się interfejs dotykowy – znakomita większość producentów ma w ofercie przynajmniej jeden aparat z takim systemem obsługi (u Nikona jest to stylowy kompakt Coolpix S60). Jestem wielkim zwolennikiem tego pomysłu, ponieważ uważam, że dotyk to najbardziej naturalny sposób komunikacji z maszyną. Zwłaszcza jeśli w grę wchodzi konieczność nawigacji po menu, a w przypadku kieszonkowych kompaktów nie może być inaczej.