Kiedyś fotografowie mogli korzystać tylko z obiektywów stałoogniskowych. Wtedy była to konieczność (zoomy pojawiły się i zyskały popularność znacznie później), ale stałoogniskowce znakomicie nadają się do nauki fotografii, ponieważ ograniczając użytkownika, przyzwyczajają go do danej perspektywy i pola widzenia.

Obecnie rolę obiektywów stałoogniskowych mogą spełniać zoomy, jeśli tylko uda nam się powstrzymać od zmiany ogniskowej w tra- kcie fotografowania. Dziś zoomy (czyli obiektywy zmiennoogniskowe) są powszechne i popularnością znacznie przewyższają stałoogniskowce, które stały się sprzętem dla koneserów zapaleńców.

Pamiętajmy bowiem, że ogniskowa to nie tylko pole widzenia, ale też specyficzny sposób pokazywania świata, powszechnie zwany perspektywą. Jest on tak naprawdę zależny przede wszystkim od odległości dzielącej aparat od fotografowanego obiektu – im obiekt jest bliżej, tym większy wydaje się na zdjęciu, a tło sprawia wrażenie bardziej oddalonego. Od ogniskowej zaś zależy minimalna odległość ogniskowania (im szerszy kąt, tym jest mniejsza) oraz to, jaką część fotografowanego obiektu uda nam się zmieścić w kadrze.

Kiedy korzystamy z obiektywu szerokokątnego, obejmujemy większy fragment fotografowanej sceny, więc na zdjęciu zmieści się duża część fotografowanego obiektu, dzięki czemu wrażenie bliskości będzie mocne. W przypadku teleobiektywu najmniejsza odległość ogniskowania jest dość duża, więc obiekt nie może się zbytnio zbliżyć do aparatu (przy zachowaniu ostrości), a i przy małej odległości w kadrze zmieści się tylko jego część (ze względu na charakterystykę teleobiektywów, czyli fakt, że „przybliżają” one fotografowaną scenę). Im bardziej są oddalone obiekty, tym mniejsze wydają się między nimi różnice. Stąd wrażenie głębi wywoływane przez obiektywy szerokokątne i swo- iste spłaszczenie perspektywy charakterystyczne dla teleobiektywów.

Najbardziej powszechnym zastosowaniem obiektywu szeroko- kątnego (ekwiwalent 28 mm w dół) jest fotografia krajobrazowa, w której efektowne panoramy   aż się   proszą o   utrwalenie   ich
w pełnej krasie. Dzięki szerokiemu polu widzenia mamy szansę zmieścić w kadrze całą scenę, a możliwość ustawienia małej odległości ogniskowania i skupienie się na chara- kterystycznym obiekcie na pierwszym planie pozwala przekazać widzowi skalę fotografowanej sytuacji. Szeroki kąt również dobrze sprawdza się we wnętrzach, gdzie fotograf nie ma miejsca, by cofnąć się, w celu ujęcia na zdjęciu dużej części pomieszczenia (pamiętajmy wtedy o pilnowaniu pionów!).

Teleobiektywy (od 75 mm wzwyż) pozwalają na wypełnienie kadru obiektami oddalonymi od aparatu, „zbliżają” fotografowaną scenę. Znakomicie nadają się do portretów, ponieważ umożliwiają ciasne kadrowanie bez konieczności zbliżania się do modela, co mogłoby skończyć się przerysowaniem pierwszego planu, czyli np. powiększeniem nosa fotografowanej osoby. Długa ogniskowa ułatwia też wyodrębnienie głównego obiektu z tła – nie tylko dzięki możliwości wykorzystania małej głębi ostrości, ale też dlatego, że dzięki niej fotograf „wycina” z fotografowanej sceny tylko interesujący go fragment. Warto spróbować wykorzystać teleobiektyw w fotografii krajobrazowej, bo przecież piękno natury to nie tylko zapierające dech w piersiach panoramy, ale również detale. Bardzo długie ogniskowe (np. ekwiwalenty 400 lub 500 mm) są niezastąpione w fotografii przyrodniczej, kiedy nie możemy za bardzo zbliżyć się do obiektu (sarny, ptaka itp.), żeby go nie spłoszyć. Zoomy umożliwiają fotografowi łatwą i szybką zmianę ogniskowej, bez konieczności zmiany obiektywu. W przy- padku lustrzanek cyfrowych  obiektywy standardowe   (dodawane
w zestawie) dają dostęp do szerokiego kąta i krót- kiego tele, ale niestety, wiele kompaktów cyfrowych z wbudowanymi obiektywami zaczyna się od ekwiwalentu 35-38 mm, który za szeroki kąt uchodzić nie może. Dodatkowym plusem zoomów jest możliwość płynnej zmiany ogniskowej i skorzystania z wartości pośrednich, których próżno szukać wśród obiektywów stałoogniskowych – np. ekwiwalentu 37 czy 65 mm. Zoomy przydają się też w sytuacjach, w których nie mamy czasu na zmianę obiektywu, a nie możemy zmienić miejsca, z którego robimy zdjęcia (np. chcemy „przybliżyć” odległy obiekt, a stoimy nad przepaścią...). Bywają też kołem ratunkowym dla użytkowników, którzy jeszcze są na etapie nauki „widzenia ogniskowymi” (patrz ramka i ćwiczenie) i nie potrafią sobie wyobrazić, jak fotografowana scena będzie się prezentowała przy różnych ogniskowych.

Zrozumienie wpływu ogniskowej (pola widzenia obiektywu) na ostateczny wygląd zdjęcia jest niezbędnym elementem warsztatu fotografa. Pozwala na świadome wykorzystywanie tego narzędzia do osiągnięcia planowanych efektów. Dlatego warto poświęcić trochę czasu na naukę, na poznanie najważniejszych zależności, żeby nasze zdjęcia wyglądały tak, jak chcemy, a nie tak, jak „wyjdą”.