Praktycznie wszystkie aparaty cyfrowe są wyposażone w system automatycznego ustawiania ostrości – jedne są bardziej za- awansowane i skomplikowane, inne prostsze, ale zawsze mają za zadanie zwolnić użytkownika z konieczności ręcznego ostrzenia. Wiele cyfrówek (z wyłączeniem lustrzanek) nie ma nawet trybu manualnego, zresztą nie do końca sprawdza się on w aparatach kompaktowych, w których kadruje się na ekranie LCD.

W zależności od stopnia zaawansowania aparatu użytkownik ma więcej lub mniej opcji do wyboru. W najprostszych modelach punkt AF znajduje się pośrodku klatki, więc żeby ustawić ostrość na obiekt znajdujący się poza centrum kadru, fotograf musi skorzystać z możliwości blokady ostrości i przekomponować zdjęcie przed wykonaniem (patrz niżej). To dość proste rozwiązanie sprawdza się w wielu przypadkach, ale czasem przydaje się więcej opcji.

Lustrzanki cyfrowe mają więcej trybów pracy AF. Automatyka AF (w nikonach oznaczona jako AF-A) wybiera tryb pojedynczy, kiedy fotografujemy obiekty statyczne, lub tryb ciągły, kiedy robimy zdjęcia obiektom w ruchu. Tryb AF-S oznacza pojedynczą pracę systemu opisaną powyżej. Z kolei tryb AF-C to wariacja na temat trybu ciągłego i wiąże się z tym, że autofocus ustawia ostrość na bieżąco, ale priorytet ma wyzwolenie migawki. Oznacza to, że nawet jeśli w danym momencie AF nie złapał jeszcze fotografowanego obiektu w ostrości, użytkownik może zrobić zdjęcie. W trybie pojedynczym wyzwolenie migawki przed ustawieniem ostrości jest niemożliwe.

Tryby pracy autofocusa wybiera się zazwyczaj w menu, ale zaawansowane lustrzanki cyfrowe (jak np. Nikon D300) dają użytkownikowi bezpośredni dostęp do tej funkcji z poziomu dedykowanych przełączników umieszczonych na korpusie aparatu.

Drugą pozycją w menu aparatu, w której zmieniamy ustawienia automatyki ostrości jest tryb pól AF, zwany też trybem wyboru pola AF. I jeśli chodzi o ten tryb, opcje dostępne w aparatach kompakto-wych i lustrzankach są różne. Ponieważ kompakty ustawiają ostrość dzięki interpretacji danych z matrycy światłoczułej (patrz ramka), mają większą swobodę pod względem liczby pól AF – wystarczy odpowiednio wykorzystać możliwości sensora, który i tak musi znajdować się w aparacie.

Wśród opcji wyboru pól AF znajdziemy też: tryb automatyczny, wybór ręczny i ustawienie na środek. Kiedy pozwolimy aparatowi wybrać punkt AF, musimy pamiętać, że system jest tak skalibrowany, żeby faworyzować pierwszy plan. Dlatego w tym ustawieniu ostre będą obiekty znajdujące się najbliżej aparatu. Opcja ręcznego wyboru aktywnego pola AF przydaje się wtedy, gdy mamy dużo czasu na precyzyjne skomponowanie zdjęcia (np. podczas pracy ze statywem) lub gdy wykonujemy kilka ujęć przy podobnym kadrowaniu (kiedy fotografowany obiekt znajduje się w tej samej części kadru – np. podczas sesji portretowej). W ten sposób możemy bardzo dokładnie wybrać miejsce, na które aparat wyostrzy, dzięki czemu unikniemy konieczności przekomponowywania kadru po zastosowaniu blokady ostrości.

Często w trybie ręcznego wyboru punktu AF użytkownik ma większe możliwości niż automatyka aparatu – np. w przy- woływanym powyżej Nikonie Coolpix S700 w trybie automatycznym aparat wybiera spośród 9 pól AF, podczas gdy fotograf ma ich do dyspozycji aż 99.

Ostatnia opcja (na środek) wiąże się z ustawieniem jako punktu ostrości centralnego pola AF – to najmniej skomplikowany sposób ustawiania ostrości, który w połączeniu z możliwością przekomponowania kadru sprawdza się znakomicie w wielu sytuacjach.

W lustrzankach cyfrowych użytkownik może mieć dodatkowo do dyspozycji tryb,   w którym   fotograf wybiera aktywny punkt AF, a w razie zmiany położenia fotografowanego obiektu aparat „śledzi” go, zmieniając odpowiednio pole autofocusa. W naj- bardziej zaawansowanych modelach autofocus potrafi śledzić fotografowany obiekt na powierzchni praktycznie całej klatki.