01 Wstęp

Fotografując architekturę, powinniśmy pamiętać, że robimy zdjęcia efektu czyjejś pracy twórczej. Dlatego warto się postarać – choćby ze względu na szacunek dla wysiłku architekta. Niezależnie od tego, czy fotografujemy szklany wieżowiec, czy zabytkowy klasztor, stosowanie się do pewnych podstawowych zasad umożliwi osiągnięcie rezultatów, którymi można będzie pochwalić się przed znajomymi.

02 Sprzęt

Zdaję sobie sprawę, że jestem jak zdarta płyta, ale trudno – chyba nie będzie w „Szerokim Kadrze” artykułu, w którym nie polecilibyśmy statywu jako podstawowego akcesorium. Tak się składa, że również w wypadku fotografii architektury trójnóg bardzo się przydaje, przede wszystkim ze względu na pewność, że raz wybrany kadr znajdzie się na zdjęciu. A precyzja kadrowania jest niezbędna gdy chcemy zachować pion i uniknąć efektu „walących się” budynków” (patrz niżej).

Drugim dodatkiem, tym razem ułatwiającym ustawienie obrazu, w którym wszystkie linie pionowe są prostopadłe do dolnej krawędzi kadru (czyli bez zadzierania obiektywu), jest poziomica. Ten maleńki gadżet daje pewność, że płaszczyzna materiału światłoczułego (matrycy) jest równoległa do planu zdjęciowego. Poziomicę montuje się w stopce aparatu. Niektóre statywy mają wbudowaną poziomicę, ale pamiętajmy, że przydatne są tylko modele mające poziomicę w głowicy, na której jest zamontowany aparat, bo tylko wypoziomowanie tej części statywu ma taki wpływ na zdjęcie, na jakim nam zależy.

Warto tu wspomnieć o ciekawym rozwiązaniu zastosowanym m.in. przez firmę Nikon. Otóż w kilku modelach lustrzanek cyfrowych (np. w profesjonalnej lustrzance D3) możemy znaleźć funkcję wirtualnego horyzontu. Dzięki niej aparat sygnalizuje swoje odchylenie od pionu w lewo lub w prawo, co pozwala odpowiednio wypoziomować go przed wykonaniem zdjęcia. Niestety, rozwiązanie to nie działa w kierunkach przód-tył, więc umożliwia jedynie pilnowanie linii horyzontu, a nie pozwoli uniknąć efektu „walących się budynków”.

Skoro już fotografujemy z użyciem statywu, wyzwalajmy migawkę zdalnie – albo pilotem na podczerwień, albo dedykowanym wężykiem. W pewnym stopniu można obejść brak tego akcesorium przez korzystanie z samowyzwalacza, ponieważ czas mijający od naciśnięcia spustu migawki do chwili naświetlenia zdjęcia w zupełności wystarczy, by ewentualne drgania aparatu zostały zniwelowane.

nawet z bliska bez obaw o wywołanie efektu „walących się budynków” (w nomenklaturze Nikona są one oznaczone symbolem PC-E). Są to jednak narzędzia specjalistyczne i drogie, więc nie będę się dziś zagłębiał w ten temat.

03 Jak i kiedy

Na pewno nie zaszkodzi wrzucenie do torby fotograficznej filtra polaryzacyjnego (patrz: ramka). Przyda się też osłona przeciwsłoneczna – zwłaszcza jeśli źródło światła będzie się znajdowało tuż poza granicą kadru. Dzięki osłonie unikniemy obniżenia kontrastu związanego z wpadającym do obiektywu światłem spoza klatki.

Pamiętajmy, że nie ma czegoś takiego jak „niefotograficzna” pogoda – jest tylko pogoda nieodpowiednia do danego tematu lub zbyt zimna bądź mokra dla operatora aparatu. Różne budynki prezentują się najkorzystniej w różnym oświetleniu. Oszklone drapacze chmur znakomicie wyglądają przy pięknej pogodzie, kiedy jak zwierciadła odbijają błękitne niebo i białe chmury. Bogactwo zdobień fasad wielu zabytków podkreśli mocne oświetlenie boczne – np. poranne lub późnopopołudniowe słońce,

Nie lekceważmy oświetlenia tylnego, choć oczywiście podczas fotografowania architektury skorzystamy z niego zupełnie inaczej niż podczas sesji portretowej – nawet najmocniejszą lampą błyskową nie doświetlimy bowiem całego budynku. Zapomnijmy o szczegółach ukrytych w głębokich cieniach, pozwólmy im wpaść w czerń pozbawioną informacji obrazowej. Naświetlając „na niebo”, stworzymy efektowną sylwetę. Oczywiście nie każdy budynek nadaje się do sfotografowania w ten sposób – niezbędna jest ciekawa linia dachu (jej kontur będzie głównym tematem zdjęcia), dlatego wskazane są wszelakiej maści wieżyczki, różnice poziomów itp.

Dobór wspomnianych wcześniej obiektywów sugeruje, że będę zachęcał do stosowania różnych kadrów – zarówno tych szerokich (pokazujących cały budynek lub kompleks budynków), jak i zbliżeń detali. Często taki mały wycinek, zwracający uwagę np. na efektowne zdobienie, powie więcej niż ujęcie, na którym zmieścimy wszystko. Dywersyfikację warto stosować nie tylko w stosunku do użytych ogniskowych, ale też punktów widzenia: z bliska, z daleka, z lewej i z prawej, a nawet z któregoś piętra budynku naprzeciwko (to kolejny sposób na uniknięcie efektu walących się budynków).